از استكهلم تاريواصل 3
كنفرانس محيط زيست و توسعه
United Nations Conference on Environment and Deveopment
اجلاس مقدماتي ـ 13ـ12 خرداد 1371 اجلاس سران كشورها 21 ـ 24 خرداد 1371

سابقه
1972ـ اولين كنفرانس بين المللي محيط زيست سالم در استهكلك
1980ـ تصويب برگزاري دومين كنفرانس بين الملي محيط زيست در سال 1992 (برابر با بيستمين ـ 5 ژوئن) در ريو و تعيين دستور كار 21 ـ 1989 ـ تصويب قطعنامة حفاظت از آب و هواي كره زمين براي نسل حاضر و آينده در چهل و چهارمين اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل متحد.
1990ـ تاكيد سازمان ملل متحد بر شركت سران كشورها در كنفرانس ريو
1990 ـ 1992 ـ تشكيل كمينه مقدماتي (Prer - Com) با چهار اجلاس، تشكيل كميته مذاكرات بين الدول براي تغييرات آب و هوا (INC) با 6 اجلاس، تشكيل كميته بين الدول براي تنوع گونه هاي زيستي با 7 اجلاس.
كليه مطالب تهيه شد طي دو كنوانسيون و بيانيه ريو و دستور كار 21 تهيه گرديده است كه به كنفرانس عرضه خواهد شد. مطالبي كه به تاييد كليه كشورها نرسيده است در داخل پرانز آمده اند.
گزارش ملي جمهوري اسلامي ايران
گزارش در يك مقدمه و 5 فصل زير تهيه شده است.
فصل اول ـ تلاش براي توسعة اقتصادي پايدار، شامل الگوي رشد اقتصادي، جايگاه منابع طبيعي، و نقش آن در توسعة اقتصادي.
فصل دوم ـ منابع طبيعي و ملاحظات زيستي، شامل جمعيت و بهداشت، منابع آب، آلودگي (هوا، صنايع خليج فارس).
فصل سوم ـ واكنش در برابر مشكلات، شامل اهداف و برنامه هاي سازمان حفاظت محيط زيست، برنامة اول عمراني كشور، برنامه هاي زيست محيطي 7 وزارت خانه و سازمان در كشور، همكاري هاي زيست محيطي و بين المللي.
فصل چهارم ـ طرح ريزي براي توسعة پايدار، شامل تنگاناها و امكانات موجود.
فصل پنجم ـ دستور العمل اجرايي، شامل استراتژي ها و توصيه ها.

دستور جلسات كنفرانس محيط زيست و توسعه
1ـ بيانيه ريو يا منشور زمين
اعلاميه است در 27 اصل كه مبناي رفتار ملل مختلف و مردم جهان را نسبت به محيط زيست و توسعه بيان مي دارد، به گونه اي كه حيات موثر و مفيد نسل هاي آينده نيز تضمين شود. رئوس مطالب در ضميمه 1 آمده است.

2ـ دستور كار 21 AGENDA 21
دستور كار 21 در چهار گروه به شرح زير مطرح شده است كه متجاوز از 30 سند را شامل مي‌شود.

گروه اول:
حفاظت از اتمفسر و منابع زميني
شامل:
ـ تغييرات آب و هوا
ـ كاهش غلظت لايه، ازون
ـ آلودگي هواي ماوراء مرزي
ـ از بين رفتن مراتع و جنگل ها
ـ بيابان زدايي و خشك سالي
ـ تنوع بيولوژيك
ـ مديريت صحيح بيوتكنولوژي

گروه دوم:
حفاظت از اقيانوس ها و منابع آب
ـ حفاظت از اقيانوس ها، مناطق ساحلي، منابع و موجودات زنده آب زي.
ـ حفاظت منابع آب هاي تازه، مديريت صحيح منابع آبي.
ـ مديريت صحيح زيست محيطي ضايعات خطرناك و ضايعات جامد و فاضلاب ها.
ـ مديريت صحيح ضايعات راديو اكتيو، ضايعات شيميايي سمي، و تردد غير قانوني مواد سمي.

گروه سوم:
مسائل اداري و حقوقي و ساختاري
ـ تدوين مسائل حقوقي
ـ برآورد زمينه هاي تفاهم
ـ تعيين ابزارهاي موردنياز
ـ تعيين ابعاد حقوقي و سازماني موضوع هاي در دست مطالعه
ـ پيش بيني مسائل اداري و حقوقي موضوع هاي مطروحه
 

گروه چهارم:
مسائل عمومي و اجتماعي
ـ تحكيم نقش گروه هاي اجتماعي
ـ مبارزه با فقر و تغيير الگوي مصرف
ـ آگاهي هاي عمومي و تربيت نيروي انساني
ـ سياست هاي بين المللي براي شتاب بخشيدن به توسعه
ـ نقش محيط زيست و توسعه در تصميم گيري
ـ مكانيسم هاي ملي و همكاري هاي بين المللي جهت ظرفيت سازي
ـ مباجث مهم مورداختلاف كه در پرانتزها قرار دارند و نياز به تصميم گيري دارند:
الف ـ اعتبارات مالي مورد نياز براي اجراي طرح ها
موضوع كشورهاي توسعه يافته استفاده از مكانيسم هاي موجود جهان و تقويت آن هاست (نظير بانك جهاني و صندوق حمايت از طرح هاي محيط زيست…)
موضع كشورهاي در حال توسعه مشخص نمودن اعتبارات و روش تامين آن هاست به طوري كه همه كشورها نقش داشته باشند.
ب ـ تكنولوژي موردنياز براي اجراي طرح ها:
موضع كشورهاي توسعه يافته همكاري كشورها برا انتقال تكنولوژي است.
موضع كشورهاي در حال توسعه تسهيلات و روش هاي ترجيحي براي انتقال تكنولوژي به كشورهاي در حال توسعه است.
پ ـ تشكيلات و سازمان دهي جديد
موضع كشورهاي توسعه يافته حتي المقدور استفاده از ساختارهاي موجود است، ولي در مورد امور نظارتي ايجاد دفاتر و نظاير آن در كشورها توصيه شده است.
موضع كشورهاي در حال توسعه آن است كه ساختارهاي قبلي كه دموكراتيك نيستند (نظير بانك جهاني) قادر به تامين اهداف نخواهند بود و بايد بازنگري شوند.
ت ـ امور فني و تخصصي
1ـ عمده مسائل فني و توصيه هاي زيست محيطي مناسب بوده و در بيش تر موارد نسبت به استانداردهاي تعيين شده در داخل كشور ملايم ترند. فقط تاكيد بر تحقق آنها در زمان هاي كوتاه منابع مالي كشور را حبس نمي سازد و با توجه به ساير اهداف اقتصادي، اجتماعي، و فرهنگي بايد اولويت داده شود.
2ـ مطالب مربوط به گروه اول در بخش تغييرات آب و هوا به علت مرتبط بودن با كنوانسيون تغييرات آب و هوا كلا در پرانتز قرار داده شده است و با توجه به تفاهمي كه در مورد كنوانسيون حاصل شده است احتمال دارد در اين مورد هم مشابه آن عمل شود. (در بخش كنوانسيون مطرح خواهد شد.)
3ـ برخي امور فني و استانداردها براي كشورهاي توسعه نيافته سنگين است.
موضع گيري جمعوري اسلامي ايران نسبت به اين موارد چگونه خواهد بود؟
3ـ كنوانسيون تغييرات آب و هوا INC FOR Clinate Change
هدف: براساس ابزارهاي حقوقي مي بايستي ميزان توليد گازهاي گلخانه اي تجمع يافته در آتمفسر در سطحي كه مانع از مداخله خطرناك عوامل آلوده سازي كه به دست انسان نشر مي يابد در سيستم جوي متعادل شود.
 

1. اصول:
   1ـ سيستم جو براي نسل هاي حال واينده بشري درقالب امكانات وتواناييهاي موجود بايستي حفاظت شود
   2- شرايت ويژه كشورهاي اسيب پذير دربرابر اثرات نامطلوب تغييرات اب و هوا بايدموردتوجه قرارگيرد
   3-جهت پيش بيني وجلوگيري ازبروزحالتهاي نامطلوب تغييرات اب وهوا اندازه گيري هاي احتياطي بايد صورت گيرد.
   4ـ حق رونق توسعة پايدار در رابطه با حفاظت سيستم تغييرات آب و هوا براي كشورها محفوظ باشد.
   5ـ تدارك و انجام حمايت هاي لازم در رابطه با سيستم اقتصادي بين المللي جهت راه گشايي رشد اقتصاد بادوام و توسعه يافته بايستي صورت پذيرد.
   
   4ـ كنوانسيون تنوع گونه ها BILOGICAL DIVERSITY
   كنوانسيون تنوع گونه هاي زيستي در يك مقدمه و ماده تنظيم شده است.
   نظرات سازمان حفاظت محيط زيست.
   1ـ هدف كنوانسيون كه حفاظت از تنوع گونه ها و استفاده معقول از تنوع گونه ها و استفاده معقول از پايدار از منابع ژنتيكي است پسنديده است.
   2ـ مقدمه، ماده 13 و 15 بر حق حاكميت كشورها بر منابع بيولوژيك خويش تاكيد دارد.
   3ـ مقدمه، ماده 2 ،8 و 21 بر نياز كشورهاي در حال توسعه به منابع مالي جديد تاكيد دارد.
   4ـ مقدمه ماده 16 و 25 بر لزوم دسترسي به تكنولوژي مناسب براي حل مسائل تاكيد مي كند.
   5ـ مقدمه و ماده 8 مسئوليت كشورها در امر حفاظت از تنوع بيولوژيك را بيان مي دارد ك تعهد سنگيني است.
   6ـ مسئوليت كشورهاي در حال توسعه در قبال تشخيص (ماده 7)، مراقبت (ماده 7) نگهداري (ماده8)، احيا (ماده 9) ايجاد مناطق حفاظت شده (ماده 8) ارزيابي زيست محيطي پروژه (ماده 14)، تهيه طرح هاي اضطراري (ماده 14) بسيار زياد است كه بدون دريافت كمك مالي و فني عملي نيست.
   7ـ متن كنوانسيون هيچ گونه امتيازي براي كشورهاي نگهدارنده تنوع بيولوژيك قايل نشده است.
   8ـ متن كنوانسيون براي كمك مالي جديد و اضافي به كشورهاي در حال توسعه تعهد محكم ايجاد نكرده است.
   9ـ مقدمه و ماده 15 مطالبي در خصوص دسترسي به منابع ژنتيكي عنوان كرده كه قابل تامل است.
   
   ضميمه 1 رئوس برنامه ريو -  منشور زمين
   1ـ انسان به عنوان مركز توجهات توسعه پايدار
   2ـ حق حاكميت كشورها در بهره برداري از منابع خويش به صورتي كه به محيط زيست ساير كشورها لطمه نزند.
   3ـ منظور نمودن حقوق نسل هاي آينده در بهره برداري از منابع و محيط زيست
   4ـ تفكيك ناپذيري محيط زيست و توسعه
   5ـ كمك به فقر زدايي در كشور
   6ـ كمك به كشورهاي در حال توسعه و كم توسعه يافته از نظر زيست محيطي
   7ـ همكاري جهاني در حفاظت و نگهداري تماميت اكوسيستم كره زمين
   8ـ حذف و كاهش الگوهاي توسعة ناپايدار در كشورها
   9ـ همكاري علمي جهاني براي توسعة پايدار
   10ـ مشاركت همگاني مردم در تصميمات برنامه هاي زيست محيطي
   11ـ وضع مقررات زيست محيطي توسعة كشورها
   12ـ تقويت و حمايت از سيستم بين المللي اقتصاد باز براي توسعة پايدار و مقابله با مسائل ناشي از تخريب محيط زيست (بدون تبعيض ناعادلانه يا محدوديت هاي تجارت بين الملل)
   13ـ گسترش قوانين ملي كشورها براي جبران خساراتي ناشي از آلودگي
   14ـ پرهيز از اقداماتي كه موجب تخريب محيط زيست ساير كشورها مي‌شود.
   15ـ پيش بيني اقدامات احتياطي گسترده در مواقعي كه صدمات جبران ناپذير پيش بيني مي‌شود.
   16ـ گسترش عمومي كردن هزينه هاي زيست محيطي و استفاده از ابزارهاي اقتصادي
   17ـ كمك هاي موثر مقامات صلاحيت دار كشور به بهبود محيط زيست
   18ـ مطلع نمودن ساير كشورها در هنگام بروز فاجعه هاي طبيعي
   19ـ تبادل اطلاعات در مورد اثرات وارده به محيط زيست
   20ـ مشاركت زنان در توسعه پايدار
   21ـ بسيج خلاقيت و پشتكار جوانان براي دستيابي به توسعه پايدار
   22ـ مشاركت جوامع بومي در توسعة پايدار
   23ـ حمايت از محيط زيست افراد تحت ستم و سلطه
   24ـ رعايت حقوق بين الملل محيط زيست در مواقع جنگ
   25ـ وابسته بودن صلح، توسعه، و حفاظت از محيط زيست
   26ـ حل مسالمت آميز اختلافهاي زيست محيطي براساس منشور سازمان ملل متحد
   27ـ همكاري دولت ها و مردم در اجراي اصول مذكور و گسترش حقوق بين الملل توسعه پايدار
   
   راه منتهي به ريو
   تصميم گيري درباره الزامات زيست محيطي در اجلاس زمين، 92
   از: بث ليومور
   گرد هم آيي اين هفته رهبران سياسي و صنعتي دنيا در سالن هاي جلسات و هتل هاي ريود و ژانيرو براي اجلاس زمين سال 92، هدف مهمي پيش رو دارد: مذاكره و بحث درباره خط مشي هاي اجرايي بين المللي در مورد كاهش فقر و حفاظت از خاك، آب، و جو كره زمين.
   اين گردهم آيي بزرگ، كه به كنفرانس محيط زيست و توسعه سازمان ملل متحد (UNCED) نيز معروف است، صدها هيئت نمايندگي را از حدود 180 كشور به سوي خود خواهد خواند و بزرگ ترين و، به نظر برخي، مهم ترين اجلاس زيست محيطي اي خواهد بود كه تا حال در دنيا تشكيل شده شركت كنندگان در كنفرانس با اميد به تحقق آن چه موريس، استرانگ دبير كل كنفرانس محيط زيست و توسعه سازمان ملل، «جاده توسعه پايدار» ناميده است، مي كوشند براي همه چيز، از شكاف رو به گسترش اوزون گرفته تا انفجار جمعيت و باران اسيدي راه حل هايي بيابند.
   با توجه به تاكيد استثنايي اين كنفرانس بر يافتن راه حل هاي اقتصادي براي مقابله با مشكلات زيست محيطي، اميد فراواني هست كه اقدامات و نتايج آ به طور قابل ملاحظه اي موثر واقع شوند. موريس استرانگ مي گويد: «شركت كنندگان در كنفرانس اگر مي خواهند سرمايه طبيعي يعني هوا، خاك، و آب براي فرزندان مان هم بماند، بايد دست به انقلابي اقتصادي بزنند، بايد كم تر از درآمدشان خرج كنند.»
   
   هر روز، هر ساعت، و بي ترديد هر ماه يا هر سال فرصت جبران خسارت ها كم مي‌شود
   به نظر موريس استرانگ غول صنعتي اي كه روزگاري حاكم پتروكانادا (شركت ملي نفت) بود موفقيت در اين كار وقتي به دست مي آيد كه علاوه بر جلب قدرت دولت ها، بتوان از همكاري صنايع نيز برخوردار شد موريس استرانگ مي گويد: «تا زماني كه در زندگي اجتماعي مان در قبال محيط زيست احساس مسئوليت نكنيم، اميدي به پيروزي در اين نبرد نمي توان داشت.»
   به نظر موريس استرانگ، اجلاس بين المللي سران سال 92 معضلات بسيار مهمي را در معرض ديد بشر مي گيذارد به گفته استرانگ: «اين بيماري درست مانند سرطان در اجزاي مهم سياره ما ريشه مي دواند و پايه هاي زندگي بشر را فرو مي ريزد لذا متوقف ساختن آن در مراحل اوليه اهميت بسياري دارد.»
   «هر روز هر ساعت، و بي ترديد هر ماه يا هر سال فرصت جبران خسارت ها كم تر مي‌شود.»
   براي مثال، به شكاف اوزون اشاره مي كند كه در حال حاضر به بزرگي كشور ايالات متحده است. در عرض بيست سال، جمعيت كره زمين از 6/3 ميليارد به 4/5 ميليارد نفر رسيده است. زمين هاي زير كشت محصولات مهم كشاورزي در حال
   
   پيوست ب
   كنفرانس سازمان ملل درباره محيط زيست انسان استكهلم
   5 الي 16 ژوئن 1972
   بيانيه كنفرانس سازمان ملل درباره محيط زيست انسان
   اعلام مي دارد كه:
   1ـ انسان مخلوق و شكل دهنده محيط زيست خود است. محيطي كه به وي بقاي فيزيكي فرصت رشد معنوي، اخلاقي اجتماعي و روحي عطا مي كند. در تكامل طولاني و آينده از رنج نژاد بشر در اين سياره خاكي، مرحله اي فرا رسيده است كه در آن انسان قرن تغيير شكل محيط زيست خود را از طريق سرعت زياد علوم و تكنولوژي به طرفي بي شمار و به مقياسي غيرقابل پيش بيني به دست آورده است. هر دو جنبه محيط زيست انسان، طبيعي و مصنوعي، براي رفاه بشر و بهره وري او از حقوق پايه بشري، حتي حق به زندگي ضروري است.
   2ـ حمايت از محيط زيست انسان و بهبود آن موضوع مهمي است كه بر رفاه افراد و توسعه اقتصادي در سراسر جهان اثر مي گذارد اين آرزوي مبرم همه افراد سراسر دنيا و وظيفه همه دولت ها است.
   3ـ انسان بايد دائماً تجربه اندوزي كرده به اكتشاف، اختراع و پيشرفت ادامه دهد در عصر ما قدرت انسان براي دگرگون سازي اطرافش اگر عاقلانه به كار رود مي توان براي همه مردم منافع توسعه و فرصت بهبود زندگي را به ارمغان آورد و اگر به اشتباه يا با بي توجهي به كار گرفته شود همان قدرت، مي تواند صدمات بي شماري به افراد بشر و محيط زيست انساني وارد سازد ما در اطراف خود در بسياري از مناطق زمين نشانه هاي روزافزواني از صدمات حاصله از انسان مشاهده مي كنيم سطوح خطرناك آلودگي در آب، هوا، زمين و موجودات زنده با اختلالات شديد و نامطلوب در تعادل بوم شناختي زيست كرده تخريب و تهي سازي منابع غير قابل تجديد، كمبودهاي شديد مضر به حال سلامتي جسماني، روحي و اجتماعي انسان، در محيط زيست مصنوع ؟؟ در محيط كار و زندگي وي مشاهده مي كنيم.
   4ـ بسياري از مسايل محيط زيست، در كشورهاي در حال رشد از كمي توسعه ناشي مي‌شود ميليونها تن از افراد بشر به زندگي در سطوحي پايين تر از آنچه كه شايسته زندگي يك انسان است ـ در محروميت از غذاي كافي و لباس، مسكن و آموزش، سلامتي و بهداشت ـ ادامه مي دهند بنابراين كشورهاي در حال رشد بايد با در نظر گرفتن اوليت هاي خود و نياز به محافظت و بهبود محيط زيست، تلاش هاي خود را به طرف توسعه معطوف سازند. كشورهاي صنعتي نياز بايد به همان دليل كوشش كنند كه فاصله بين خود و كشورهاي در حال توسعه را تقليل دهند. در كشورهاي صنعتي، مسايل محيط زيست معمولاً به صنعتي كردن و توسعه تكنولوژي مربوط مي شوند.
   5ـ رشد طبيعي جمعيت دائماً مشكلاتي براي محيط زيست به وجود مي آورد و براي مقابله با اين مشكلات بايد در زمان مناسب سياست ها و اقدامات بسنده اي در پيش گرفته شود. ادميان از هر چيزي در دنيا با ارزش تر هستند. اين افراد بشر است كه چرخهاي پيشرفت اجتماع را ؟؟ در آورده ثروت اجتماعي توليد مي كنند، علوم و تكنولوژي را توصعه مي دهند وب ا سخت كوشي خود محيط زيست انساني را دائماً تغيير مي دهند همراه با پيشرفت اجتماع و ترقي توليد علوم و تكنولوژي قدرت انسان براي بهبود سازي محيط زيست، روز به روز افزايش مي يابد.
   6ـ نقطه اي در تاريخ فرا رسيده است كه بايد فعاليت هاي خود را در سراسر جهان با دقت موشكافانه تري از نظر پي آمدهاي محيط زيستي آنان شكل دهيم ما مي توانيم در اثر جهل و بي مبالاتي خسارات عمده و غير قابل ترميمي به محيط زيست زمين كه زندگي و رفاهمان به آن وابسته است وارد سازيم و بالعكس مي توانيم با استفاده از دانشي بيشتر و انجام اعمالي عاقلانه تر در محيطي كه با احتياجات و اميدهاي بشري انطباق دارد زندگي بهتري براي خود و اعقابمان فراهم آوريم. چشم اندازهاي وسعي براي بهبود كيفيت محيط زيست و ايجاد يك زندگي خوب وجود دارد. آنچه كه موردنياز است آرامش فكري و اشتياق، فعاليت شديد ولي نظام يافته است. براي رسيدن به آزادي در دنياي طبيعت انسان بايد دانش را به كمك طبيعت براي ساختن محيط زيست بهتري به كار ببرد. دفاع از محيط زيست انسان و بهبود آن براي نسل هاي حال و آينده هدفي ضروري براي نوع بشر شده است ـ هدفي كه بايد با همراهي و هم آهنگي اهداف تأييد شده بنيادي صلح و توسعه جهاني اقتصاد و اجتماع دنبال گردد.
   7ـ دستيابي به اين هدف محيط زيستي نياز به پذيرش مسئوليت توسط تمام شهروندان و اجتماعات، سرمايه گذاران و موسسات در هر سطحي و شركت مساوي آنان در تلاش هاي عمومي خواهد داشت. افراد در همه مسيرهاي زندگي و موسسات در زمينه هاي گوناگون به ياري ارزش ها و نتايج اعمال خود محيط زيست آينده جهان سلمت ؟؟ دولت هاي ملي و محلي بيشترين ؟؟ سنگين اقدامات و سياست هاي زيست محيطي گسترده را در محدوده قلمرو خود بدوش خواهند كشيد. همكاريهاي بين المللي در گردآوري منابع براي حمايت از كشورهاي در حال توسعه براي انجام مسئوليت هاي محيط زيستي در اين زمينه نيز موردنياز خواهد بود از آنجائيكه گروه قزاينده يي از مسايل زيست محيطي از نظر ابعاد جهاني يا منطقه اي هستند و يا بر محدود مشترك بين الملل تأثير مي گذارند. به همكاري گسترده ملت ها و اقدامات موسسات بين المللي كه علايق مشتركي دارند نياز خواهد بود كنفرانس از دولت ها و ملت ها براي تلاشي عمومي در جهت حفظ محيط زيست بشري و بهبود آن براي استفاه ابنا بشري و اعقاب آنها دعوت مي كند.
   
   2
   بيانيه اصول
   تعهد مشتركي را بيان مي كند، مبني بر اينكه
   اصل اول انسان حقوقي بنيادي نسبت به آزادي مساوات و شرايط مناسب زندگي در محيطي كه به او اجازه زندگي با وقار و سعادتمندانه رامي دهد دارد و مسئوليت حفظ و بهبودي محيط زيست براي نسل حاضر و نسل هاي آينده را به عهده دارد از اين جهت سياست هاي مشوق يا تداوم دهنده آپارتايد جدائي طلبي نژادي تبعيض، استعمار و ديگر اشكال ظلم و تسلط بر خارجي محكوم مي شوند و بايد نابود گردند.
   اصل دوم، منابع طبيعي زمين شامل هوا، آب زمين گل ها و گياهان و مخصوصاً نمونه هاي مشخص اكوسيستم هاي طبيعي بايد براي استفاده از نسل هاي كنوني و آينده با برنامه ريزي دقيق و مديريت مناسب، محافظت شوند.
   اصل سوم ظرفي زمين براي توليد منابع قابل تجديد حياتي بايد حفظ شده هر جا عملي باشد بازسازي شود يا بهبود يابد.
   اصل چهارم بشر براي حفاظت و مديريت عالانه ميراث حيات وحش و زيستگاه آن، كه هم اكنون در اثر عوامل گوناگون به مقدار زيادي نابود شده است مسئوليتي خاص به عهده دارد بنابراين حفاظت طبيعت همراه با زندگي وحش بايد در برنامه ريزي توسعه اقتصادي از اهميت برخوردار شود.
   اصل پنجم از منابع غير قابل تجديد زمين بايستي به صورتي استفاده شود كه از خط رته كشيدن آنها جلوگيري به عمل آيد. سهيم بودن همه افراد بشر در منافع چنين استفاده بايد ضمانت شود.
   اصل ششم تخليه مواد سمي و يا مواد ديگر و گرما به ميزان و يا تراكمي كه از ظرفيت مجاز محيط زيست بالا رود بايد متوقف شود تا اطمينان حاصل شود كه صدمه غير قابل بازگشتي به اكوسيستم وارد نمي شود. از مبارزه بر حق مردم همه كشورها بر ضد آلودگي بايد حمايت شود.
   اصل هفتم، دولت ها براي جلوگيري از آلودگي درياها با موادي كه ممكن است براي سلامتي انسان خطرناك باشد و به منابع و موجودات زنده دريايي صدمه بزند و يا امكانات آنرا از بين ببرد و يا درديگر استفاده هاي قانون آن مداخله نمايد اقدامات لازم را به عمل خواهند آورد.
   اصل هشتم توسعه اقتصادي و اجتماعي براي تضمين زندگي و محيط كار مطلوب براي انسان و براي ايجاد شرايطي كه جهت بهبود كيفيت زندگي ضروري هستند لازم است.
   اصل نهم نقايص محيط زيستي كه از وضعيت كمي رشد وبلاياي طبيعي ناشي شده مشكلات بزرگي ايجاد مي كند اين مشكلات را مي توان با سرعت بخشيدن به توسعه از طريق انتقال مقادير قابل توجهي از كمك هاي مالي و فني به عنوان ضميمه اي برايتلاشهي داخلي و خارجي كشورهاي روبه رشد و هر گونه كمك به مشابه در زمان مناسب درمان نمود.
   اصل دهم، براي كشورهاي در حال توسعه، ثبات قيمت ها و در امد كافي براي برآوردن احتياجات اوليه از ضروريات مديريت محيط زيست هستند. چون عوامل اقتصادي و فرآيندهاي بوم شناختي هر دو بايد به حساب آيند.
   اصل يازدهم: سياست هاي محيط زيستي همه كشورها بايد در جهت بهبود باشد نه اينكه به صورتي معكوس بر توسعه بالقوه كنوني و آينده كشورهاي در حال توسعه اثر بگذارد و يا موانعي بر سر راه دسيابي به شرايط زندگي بهتر براي همه افراد بشر قرار دهد دول و موسسات بين المللي بايد اقدامات صحيحي با ديدي براي رسيدن به موافقت درباره روبرو شدن با عواقب اقتصادي احتمالي ملي و بين الملي در اثر به كار بردن اقدامات زيست محيطي، انجام دهند.
   اصل دوازدهم، براي محافظت و بهبود محيط زيست با توجه به موقعيت و نيازهاي خاص كشورهاي در حال توسعه و با توجه به هر گونه هزينه ايكه احتمال دارد در اثر اقدامات محافظتي محيط زيست به طرح توسعه انان وارد شود و با توجه به كمك هاي فني و مالي بيشتر بين المللي كه ممكن است اين كشورها براي اين منظور لازم داشته باشند و بنا به درخواست آنها بايد در اختيارشان قرار گيرد منابع لازم بايد تامين شوند.
   اصل سيزدهم، براي دست يابي به مديريت منطقي تر منابع و بهبود محيط زيس از اين طريق دولت ها بايد روشي متمركز و هم آهنگ براي برنامه توسعه خود انتخاب كنند تا توسعه قابل انطباقي با نيازهاي محافظت و بهبود محيط زيست انسان به نفع مردم كشور خود را بتواند تضمين كنند.
   اصل چهاردهم برنامه ريزي منطقي وسيله اي ضروري براي حل هر گونه تعارض بين نيازهاي توسعه و نيازهاي حفاظت و بهبود محيط زيست است.
   اصل پانزدهم در زمينه اسكان انساني و شهرنشيني برنامه ريزي بايد با جهت گيري به سوي احتراز اثرات معكوس بر محيط زيست و كسب حداكثر منافع اجتماعي و محيط زيسي براي همه به كار رود. در اين ميان، طرح هايي كه براي تسلط استعماري و نژادي تنظيم شده اند بايد كنار گذاشته شوند.
   اصل شانزدهم، سياست هاي مربوط به جمعيت كه نسبت به حقوق اساسي بشر بي طرف هستند و دول مربوطه آنها را تأييد كرده اند بايد در مناطقي كه نرخ رشد جمعيت و يا تراكم زياده از حد آن ممكن است اثرات معكوسي بر محيط زيست يا بر توسعه توسعه داشته باشد (و يا در مناطقي كه تراكم جمعيت كم است و ممكن است كمي جمعيت از توسعه و بهبودي محيط زيست انساني جلوگيري كند) به كار گرفته شوند.
   اصل هفدهم، موسسات مناسب ملي بايد با ديد بهبودي كيفيت محيط زيست كار برنامه ريزي مديريت و يا كنترل منابع محيط زيستي كشور را به عهده گيرند.
   اصل هجدهم، علوم و تكنولوژي به عنوان بخشي از سهم خود در كمك به توسعه اقتصادي و اجتماعي، بايد براي تشخيص اجتناب و كنترل خطرات محيط زيستي و حل مسايل زيست محيطي به نفع عموم جامعه بشريت مورد استفاده قرار گيرند.
   اصل نوزدهم، آموزش درباره موضوعات زيست محيطي براي نسل جوان و بززگسال، با بذل توجه لازم نسبت به افراد مستضعف براي وسيع تر كردن شالوده عقيده اي روشن بينانه و رفتاري مسئولانه از طرف انسانها موسسات و اجتماعات درباره محافظت و بهبود محيط زيست در بعد كامل انساني آن ضروري است هم چنين لازم است كه وسايل ارتباط جمعي از كمك به تخريب محيط زيست اجتناب نماند بلكه بالعكس اطلاعاتي آموزشي درباره نياز به حمايت و بهبود محيط زيست براي توانايي دادن به انسان براي توسعه در هر زمينه، ارائه دهند.
   اصل بيستم، پژوهش و توسعه علمي در چهارچوبه مسايل زيست محيطي ملي و بين دولي بايد در همه كشورها به خصوص در كشورهاي در حال رشد تشويق شود در اين رابطه بايد از جريان آزادانه اطلاعات روزآمد علمي و انتقال تجارب، حمايت و ياري شود تا حل مسائل زيست محيطي آسانتر شود. تكنولوژي هاي محيط زيستي بايد با شرايطي كه انتشار وسيع آنها را بدون گذاشتن بار سنگيني بر دوش كشورهاي در حال توسه تشويق كند، در اختيار اين كشورها قرار گيرد.
   اصل بيست و يكم، دولت ها، بر طرق منشور سازمان ملل و اصول قوانين بين المللي داراي حقوق حاكميت از نظر استخراج منابع خود مطابق سياست هاي محيط زيستي خود مي باشند، و مسئوليت تضمين يا كنترل فعاليت هاي داخل قلمرو خود را به نحوي كه صدمه اي به محيط زيست كشورها يا مناطق ماورا قلمرو آنها وارد نكند، بعهده دارند.
   اصل بيست و دوم، دولت بايد در توسعه بيشتر قوانين بين المللي درباره مسئوليت و يا جبران خسارات قربانيان آلودگي و ديگر صدمات محيط زيستي منتج از فعاليت هاي داخل محدوده قانوني و يا مناطق تحت كنترل خود در نواحي ماوراء قلمروشان، همكاري كنند.
   اصل بيست و سوم بدون داشتن تعصب نسبت به معيارهايي كه ممكن است درباره آنها تصميم گيري شود در تمام موارد ضروري خواهد بود كه سيستم هاي ارزشي حاكم بر ره كشور، و ميزان امكان استفاده از استانداردهايي را كه براي اغلب كشورهاي پيشرفته قابل قبول بوده ولي ممكن است براي كشورهاي در حال توسعه ناصحيح باشد و يا اجباراً هزينه اي اجتماعي در بر داشته باشد، در نظر گرفت.
   اصل بيست و چهارم، تمام كشورها كوچك و بزرگ بايد به موضوعات بين المللي حفاظت و بهبود محيط زيست با روح همكاري و بر پايه مساوات رسيدگي كنند. همكاري از طريق قرارهاي دو جانبه يا چند جانبه يا طرق مقتضي ديگر، براي كنترل جلوگيري كاهش و يا از بين بردن موثر اثرات معكوس محيط زيستي ناشي از فعاليت هاي انجام شده در همه زمينه ها با صرف توجه كافي نسبت به حقوق حاكميت و علائق همه كشورها ضروري است.
   اصل بيست و پنجم، دولت ها تضمين خواهند كرد كه سازمانهاي بين المللي نقش پويا و هماهنگي را براي حفاظت و بهبود محيط زيست بازي كنند.
   اصل بيست و ششم، انسان و محيط زيست او بايد از اثرات تسليحات هسته اي و تمام وسايل تخريب عمومي ديگر مصون بماند. دولت ها بايد براي رسيدن به توافقي سريع از طريق ارگانهاي مناسب بين المللي درباره حذف و نابودي كامل چنين سلاحهايي بكوشند.